Çocuk Diş Sağlığı (Pedodonti)
Sağlık alanında, kaliteyi ve güveni esas alan ürün ve hizmetler sunuyoruz.
Çocuklarda diş çürüğü sık karşılaşılan ve ciddi bir problem olmakla beraber büyük ölçüde önlenebilir. Diş tedavisine ihtiyacı olan ya da diş ağrısı bulunan çocuklarda enfeksiyon, ağrı, uyku eksikliği, yemek yemede ve sosyalleşmede zorluk görülebilir. Bu durumlarda çocukların hastaneye ya da diş hekimine götürülmesi çok önemlidir.
Çocuklarda diş sağlığı neden çok önemlidir?
Ağız sağlığı, çocukların genel sağlık durumlarının iyiliği ve okula gitmeye hazır olmaları açısından önemlidir. Aşırı düzeyde şeker tüketen çocuklarda diş çürüğü görülme ihtimali yüksektir.
Çocukların ilk dişleri olan süt dişleri, kaçınılmaz olarak değişecek olmasına rağmen çocukların rahatça yemek yiyebilmeleri için önemlidir. Dişleri çürüyen ve rahatsızlık duyan çocuklar yemek yerken ağrı çeker. Bu durum yeterli beslenememelerine yol açabilir.
Süt dişlerinin erken kaybedilmesi, çocuklarda dilin yanlış konumlanmasına neden olabilir. Bunun sonucunda da konuşma bozukluğu ve yanlış yutkunma alışkanlığı gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle kalıcı dişler çıkana kadar süt dişlerinin korunması önemlidir.
Özellikle okul dönemlerinde süt dişleri çocukların psikolojisi açısından önemlidir. Diş çürüğünün kötü görünümü nedeniyle utanan çocuklar, okula gitmek istemeyebilir. Dişlerin gelişimi sırasında geçirilen bir hastalık ya da genetik durumlar bazı hastalarda daimî dişlerin eksik olmasına neden olur. Böyle durumlarda sağlam süt dişi bir süre daha ağızda korunabilir; tedavi planı hekim muayenesinde belirlenir.
İlk diş çıktığı andan itibaren florlu diş macunu kullanılabilir; 3 yaş altında pirinç tanesi, 3–6 yaş arasında bezelye tanesi kadar macun önerilir. Uygun miktar konusunda diş hekiminden tavsiye alınabilir. Çocukların diş sağlığını korumak için sağlıklı yiyecekler yemeleri önemlidir. Tatlı/şekerli atıştırmalıkların ve içeceklerin sınırlandırılması çocukların diş sağlığı için önem taşır. Ayrıca düzenli diş hekimi ziyaretleri en sağlıklı diş gelişimi süreci için kritiktir. Erken yaşta iyi alışkanlıklar oluşturmak, çocuğunuzun yaşam boyu sağlıklı dişlere sahip olmasına yardımcı olabilir.
Çocuklarda diş çürümesi nasıl önlenebilir?
Her çocuk diş çürümesi riski taşır. Çocukların diş çürüğü hakkında hiçbir bilgisinin olmadığını unutmamak gerekir. Fırçalama öncesi ve sonrası dişleri aynada birlikte inceleyerek ya da plak boyayıcı tabletlerle temizlenmemiş alanları göstererek farkındalık oluşturabilirsiniz.
Alınan önlemler çocuklarda diş çürümelerinin önüne geçebilir. Bunun için uygulanabilecek adımları şöyle sıralayabiliriz:
- Çocukların ağız büyüklüklerine uygun olarak üretilmiş yumuşak diş fırçaları kullanılmalıdır.
- Macun ve fırçalar değişik çizgi roman karakterinde ve renkte olduğunda çocuklardaki diş fırçalama isteği ve motivasyonu artış gösterir.
- Çocukların diş macunu tadını sevdikleri ve fırçalama sırasında yutma ihtimalinin olduğu unutulmamalıdır.
- Anne, baba veya kardeşlerin çocuklarla beraber dişlerini fırçalaması motivasyonlarını artırabilir.
- Evde diş fırçalama panosu oluşturulabilir ve her fırçalama sonrasında pano üzerinde birlikte işaretlemeler yapılabilir.
- Banyoya bir kum saati yerleştirilerek her fırçalama işleminde kum saati ters çevrilebilir. Bu sayede 2 dakikalık bir fırçalama süresi belirlenebilir.
Diş hekimi korkusunu yenmesi için çocuklarınıza destek olmalısınız. İlk diş hekimi ziyaretinin ilk süt dişi çıktıktan sonraki altı ay içinde, en geç bir yaş civarında yapılması önerilir. Ağız içinde hiçbir problemi olmayan bir çocuk diş hekimi ile ilk randevusunu sadece dişlerini göstererek gerçekleştirebilir. Bu durum çocuklarda diş hekimi korkusunun önüne geçebilir.
Çocuk diş hekiminde hangi tedaviler yapılır?
Pedodontide hem çürük oluşmadan önce uygulanan koruyucu işlemler hem de süt ve daimi dişlerdeki sorunların tedavisi yapılır.
- Flor vernik: Mineyi çürüğe karşı güçlendiren, diş yüzeyine sürülen bir uygulamadır; çürük riskine göre genellikle yılda 2–4 kez önerilir.
- Fissür örtücü: Azı dişlerinin çiğneme yüzeyindeki derin oluklar akışkan bir materyalle kapatılır; çoğunlukla 6 ve 12 yaş civarında süren daimi azı dişlerine uygulanır.
- Süt dişi dolgusu ve kanal tedavisi: Çürük süt dişleri dolgu ile onarılabilir; çürük sinire ulaştıysa amputasyon (pulpotomi) veya süt dişi kanal tedavisi uygulanabilir.
- Yer tutucu: Süt dişi erken kaybedildiğinde, alttan gelecek daimi dişin yerini korumak için kullanılan apareydir.
- Travma tedavisi: Düşme veya çarpma sonucu kırılan ya da yerinden oynayan dişlerin tedavisidir.
İlk muayenede neler olur?
İlk muayene çoğunlukla kısa ve tanışma odaklıdır: diş hekimi çocuğun dişlerini, diş etlerini ve çene gelişimini kontrol eder, aileye beslenme ve fırçalama konusunda yaşa uygun bilgi verir.
Gerekirse çürük kontrolü için röntgen çekilebilir ve flor uygulaması yapılabilir; Kadıköy’deki kliniğimizde çocuk diş hekimi muayenesinden sonra tedavi ihtiyacı varsa plan aileyle birlikte oluşturulur. Çocuk diş hekimliğinde sık kullanılan “anlat-göster-uygula” yaklaşımında işlem önce anlatılır, sonra modelde gösterilir, ardından uygulanır. Evde randevudan “iğne” veya “acı” gibi kelimelerle bahsetmemek ve diş hekimini bir ceza unsuru olarak anlatmamak çocuğun uyumunu kolaylaştırır.
Tedaviye uyum sağlayamayan çocuklarda seçenekler
Çok küçük yaşta olan, yoğun diş hekimi korkusu yaşayan veya çok sayıda dişi tedavi gerektiren çocuklarda tedavi sedasyon ya da genel anestezi altında planlanabilir.
Bu karar; çocuğun yaşı, iş birliği düzeyi, tedavi ihtiyacının kapsamı ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir. Genel anestezi öncesinde anestezi uzmanı değerlendirmesi yapılır. Ayrıntılı bilgi için genel anestezi altında diş tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Çocuğun dişi kırılır veya yerinden çıkarsa ne yapılmalı?
Daimi bir diş tamamen yerinden çıktıysa vakit kaybetmeden diş hekimine başvurulmalıdır, çünkü dişin yerine yeniden yerleştirilme şansı zaman geçtikçe azalır.
- Dişi kökünden değil, taç kısmından tutun.
- Kirliyse kısa süre süt veya serum fizyolojikle durulayın; fırçalamayın.
- Dişi süt, serum fizyolojik veya çocuğun tükürüğü içinde taşıyın; kuru mendile sarmayın.
- Yerinden çıkan süt dişi, alttaki daimi diş tomurcuğuna zarar verebileceği için yerine yerleştirilmez; yine de muayene gerekir.
Kırılan diş parçası bulunursa nemli bir ortamda saklanarak kliniğe getirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Çocuğum ilk kez diş hekimine ne zaman gitmeli?
Çocuk diş hekimliği kılavuzları, ilk muayenenin ilk süt dişi çıktıktan sonraki altı ay içinde ve en geç bir yaş civarında yapılmasını önerir. Bu erken ziyaret tedaviden çok koruma amaçlıdır: biberon çürüğü riski, beslenme alışkanlıkları ve fırçalama hakkında bilgi verilir. Sonrasında kontroller genellikle altı ayda bir, çürük riski yüksek çocuklarda daha sık aralıklarla yapılır.
Çocuklarda flor uygulaması zararlı mı?
Diş hekimi tarafından yaşa ve çürük riskine uygun dozda yapılan flor uygulaması, bilimsel kılavuzlarda çürüğü önlemek için güvenli kabul edilir. Flor vernik dişe ince bir tabaka olarak sürüldüğü için yutulan miktar çok azdır. Evde ise 3 yaş altında pirinç tanesi, 3–6 yaş arasında bezelye tanesi kadar florlu diş macunu kullanılması ve fırçalamanın yetişkin gözetiminde yapılması önerilir.
Fissür örtücü dişe zarar verir mi?
Hayır, fissür örtücü uygulanırken dişte genellikle oyma veya aşındırma yapılmaz. Diş yüzeyi temizlenip kurutulduktan sonra akışkan materyal oluklara sürülür ve ışıkla sertleştirilir. İşlem anestezi gerektirmez ve diş başına birkaç dakika sürer. Örtücü zamanla aşınabildiği veya kopabildiği için kontrol randevularında incelenir ve gerekirse yenilenir.
Biberon çürüğü nedir, nasıl önlenir?
Biberon çürüğü, bebeğin dişlerinin şekerli süt, mama, meyve suyu veya ballı emzikle uzun süre, özellikle uykuya dalarken temas etmesi sonucu gelişen ve genellikle üst ön süt dişlerinde başlayan hızlı ilerleyen çürüktür. Önlemek için bebeği biberonla uyutmamak, gece beslenmesinden sonra dişleri nemli bir gazlı bezle silmek ve bir yaş civarından itibaren bardağa geçişi desteklemek önerilir.
Süt dişine kanal tedavisi yapılır mı?
Evet, çürük sinire ulaşmış süt dişlerinde amputasyon (pulpotomi) veya süt dişi kanal tedavisi (pulpektomi) uygulanabilir. Amaç, dişi doğal düşme zamanına kadar ağızda tutarak çiğnemeyi ve alttan gelen daimi dişin yerini korumaktır. Dişin kurtarılamadığı durumlarda çekim yapılır ve gerekirse yer tutucu planlanır. Tedavi lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez.
Çocuğum uykuda dişlerini gıcırdatıyor, tedavi gerekir mi?
Çocuklarda uykuda diş gıcırdatma sık görülür ve çoğu zaman yaşla birlikte azalır. Dişlerde belirgin aşınma, sabah çene ağrısı veya baş ağrısı varsa ya da horlama ve ağız solunumu eşlik ediyorsa muayene gerekir; altta yatan solunum yolu sorunları için çocuk doktoru veya kulak burun boğaz değerlendirmesi de istenebilir. Daimi dişler sürdükten sonra gerekirse gece plağı düşünülebilir.
