Hayır, diş apsesi kendiliğinden geçmez. Apse patlayıp irin boşalsa ve ağrı hafiflese bile enfeksiyonun kaynağı olan diş ya da diş eti cebi yerinde kalır. Kaynak tedavi edilmezse apse tekrarlayabilir ve enfeksiyon çene ile yüz dokularına yayılabilir. Bu yüzden apseden şüphelendiğinizde kısa sürede diş hekimine başvurmanız gerekir.
Diş apsesi nedir?
Diş apsesi, bakteriyel enfeksiyon nedeniyle dişin kökünde ya da çevresindeki dokularda irin birikmesidir. Vücut enfeksiyonu sınırlamaya çalışırken bu irin kesesi oluşur; kese büyüdükçe basınç ve ağrı artar.
Apsenin nerede oluştuğu, tedavinin nasıl planlanacağını belirler. En sık görülen iki tür şunlardır:
- Periapikal apse (diş kökü apsesi): Dişin içindeki sinir ve damar dokusu (pulpa) enfekte olduğunda, kök ucunda oluşur. Kaynak dişin kendisidir.
- Periodontal apse (diş eti apsesi): Diş eti ile kök arasındaki cepte, kökün yan tarafında oluşur. Çoğunlukla ilerlemiş diş eti hastalığıyla ilişkilidir.
Bunların yanında, tam sürmemiş bir dişin (örneğin yirmi yaş dişinin) çevresindeki diş etinde de apse gelişebilir.
Diş apsesi neden olur?
Diş apsesinin en sık nedeni, tedavi edilmemiş diş çürüğünün dişin sinirine ulaşmasıdır. Bakteriler çürük, kırık ya da çatlak bir dişten içeri girer, pulpayı enfekte eder ve enfeksiyon kök ucuna iner.
Diğer olası nedenler şunlardır:
- Darbe sonucu dişin veya sinirinin zarar görmesi
- Daha önce tedavi görmüş bir dişte enfeksiyonun yeniden başlaması
- İlerlemiş diş eti hastalığında derinleşen ceplerde bakterilerin birikmesi
- Tam sürmemiş ya da gömülü bir dişin çevresindeki diş etinin iltihaplanması
Yetersiz ağız bakımı, sık şekerli yiyecek ve içecek tüketimi ve ağız kuruluğu riski artıran etkenler arasında sayılır.
Diş apsesinin belirtileri nelerdir?
Diş apsesinin en belirgin belirtisi, geçmeyen, zonklayıcı ve şiddetli diş ağrısıdır. Ağrı çene, kulak ya da boyna doğru yayılabilir.
- Çiğnerken veya dişe dokununca artan ağrı
- Sıcak ve soğuğa karşı hassasiyet
- Diş etinde kızarıklık, şişlik ya da sivilceye benzeyen bir kabarcık
- Ağızda kötü tat ve kötü koku
- Yanakta, çenede veya yüzde şişlik
- Çene altında ya da boyunda şişmiş, hassas lenf bezleri
- Ateş ve halsizlik
Diş apsesi patladıysa geçmiş sayılır mı?
Hayır, apsenin patlaması iyileştiği anlamına gelmez. Apse patladığında ağza tuzlu ve kötü tatlı bir sıvı gelir, basınç azaldığı için ağrı çoğu zaman belirgin şekilde hafifler.
Ancak enfeksiyonun kaynağı olan diş ya da diş eti cebi tedavi edilmediği sürece irin yeniden birikebilir. Ağrının azalması, tedaviyi ertelemek için bir neden değildir.
Diş apsesi antibiyotikle geçer mi?
Antibiyotik tek başına diş apsesini tedavi etmez. İlaç şikâyetleri bir süre bastırabilir, ancak irin boşaltılmadan ve enfeksiyonun kaynağı ortadan kaldırılmadan apse genellikle geri döner.
Klinik rehberler, drenaj yapılmadan tekrar tekrar verilen antibiyotiğin enfeksiyonun yayılmasını önlemede etkisiz olduğunu belirtir. Sınırlı kalmış bir apsede çoğu zaman antibiyotiğe gerek duyulmaz. Ateş, yayılan şişlik veya bağışıklık sistemini zayıflatan bir durum varsa hekim, diş tedavisine ek olarak antibiyotik reçete edebilir.
Diş apsesi nasıl geçer, nasıl tedavi edilir?
Diş apsesi, birikmiş irin boşaltılıp enfeksiyonun kaynağı tedavi edildiğinde geçer. Hangi yöntemin uygun olduğu, muayene ve röntgen değerlendirmesiyle belirlenir.
- Drenaj: Bölge lokal anestezi ile uyuşturulur, apse açılarak irin boşaltılır ve alan temizlenir.
- Kanal tedavisi: Enfekte pulpa temizlenir, kanallar şekillendirilip doldurulur. Böylece diş çoğu durumda ağızda tutulabilir. Ayrıntılar için kanal tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
- Diş çekimi: Diş kurtarılamayacak kadar hasarlıysa diş çekimi yapılır ve apse drene edilir.
- Kök ucu cerrahisi: Kanal tedavisine rağmen kök ucundaki enfeksiyon sürerse apikal rezeksiyon seçenek olarak değerlendirilebilir.
Diş eti kaynaklı apsede ise drenajın ardından diş eti cebinin derin temizliği ve gerekirse ileri diş eti tedavisi planlanır. Bu durumda kanal tedavisi genellikle gerekmez; dişin canlılığı muayenede kontrol edilir.
Diş eti apsesi diş eti iltihabından nasıl ayrılır?
Diş eti iltihabı yaygın kızarıklık ve kanamayla seyreder; diş eti apsesinde ise belirli bir noktada ağrılı, şiş ve irin dolu bir kabarıklık oluşur. Apse, çoğunlukla uzun süredir tedavi edilmemiş diş eti hastalığının bir sonucudur.
Diş eti iltihabının nedenleri ve tedavisi için diş eti iltihabı nedir yazımızı, fırçalarken görülen kanama için diş eti kanaması neden olur yazımızı okuyabilirsiniz.
Diş apsesi ne zaman acil durumdur?
Şişlik yüze veya boyna hızla yayılıyorsa ya da nefes alma ve yutkunma güçleşiyorsa, beklemeden 112’yi arayın veya en yakın hastane acil servisine başvurun. Bu belirtiler enfeksiyonun çevre dokulara yayıldığını gösterebilir.
- Yüzde veya boyunda hızla büyüyen şişlik
- Nefes alma, yutkunma ya da konuşmada güçlük
- Göz çevresine yayılan şişlik veya görmede değişiklik
- Ağzı açamama
- Yüz şişliğine eşlik eden yüksek ateş ve belirgin halsizlik
Bu durumda kendiniz araç kullanmamanız önerilir.
Ne zaman diş hekimine başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa birkaç gün beklemeden diş hekimine başvurmanız önerilir:
- Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen zonklayıcı diş ağrısı
- Diş etinde sivilce ya da kabarcık gibi görünen bir şişlik
- Ağızda sürekli kötü tat veya kötü koku
- Çiğnerken ya da dişe dokununca artan ağrı
- Apse patladıktan sonra ağrının azalması
- Daha önce kanal tedavisi görmüş bir dişte yeniden başlayan ağrı veya şişlik
Kadıköy’deki Özel Sanita Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nde bu tür şikâyetler muayene ve gerekli görüntülemeyle değerlendirilir; randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Diş apsesinde evde neler yapılmamalı?
Evde yapılan uygulamalar diş apsesinin kaynağını tedavi etmez; bazıları dokulara zarar verebilir ya da gerekli tedaviyi geciktirebilir. Şunlardan kaçının:
- Apseyi iğne, kürdan veya parmakla patlatmak ya da sıkmak
- Başkasına yazılmış ya da evde kalmış antibiyotiği kullanmak
- Aspirin veya başka bir ilacı doğrudan dişin ya da diş etinin üzerine koymak
- Ağrı kesiciyi önerilen dozun üzerinde almak
Muayeneye kadar ılık tuzlu suyla ağzı çalkalamak, prospektüsteki dozda ağrı kesici kullanmak ve yumuşak yiyecekler tercih etmek rahatlatabilir. Bunlar tedavinin yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
Diş apsesi kaç günde geçer?
Diş apsesi tedavi edilmeden geçmez; bu yüzden kendiliğinden iyileşme için bir süre verilemez. İrin boşaltılıp kaynak tedavi edildikten sonra ağrı ve şişlik çoğu durumda birkaç gün içinde azalmaya başlar. İyileşme süresi enfeksiyonun yaygınlığına, uygulanan tedaviye ve kişinin genel sağlığına göre değişir.
Diş apsesi tehlikeli midir?
Tedavi edilmeyen diş apsesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Enfeksiyon çene kemiğine, yüz ve boyun dokularına, üst dişlerde sinüse yayılabilir; nadir durumlarda kana karışarak hayatı tehdit eden sepsise yol açabilir. Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde yayılma riski daha yüksektir. Zamanında tedavi edilen enfeksiyonların çoğu iyileşir.
Apseli diş çekilmeden kurtarılabilir mi?
Çoğu durumda evet, apseli diş kanal tedavisiyle kurtarılabilir. Kanal tedavisinde enfekte pulpa temizlenir ve kanallar doldurulur; dişi güçlendirmek için sonrasında kaplama gerekebilir. Dişte ileri madde kaybı, kök kırığı ya da ciddi kemik kaybı varsa diş korunamayabilir. Bu karar muayene ve röntgen değerlendirmesiyle verilir.
Apse geçmeden kanal tedavisi ya da diş çekimi yapılabilir mi?
Çoğu durumda evet; irinin boşaltılması zaten kanal tedavisi ya da çekim sırasında sağlanabilir. Apsenin varlığı tek başına tedaviyi ertelemek için bir neden değildir. Yaygın şişlik, ateş veya ağız açmada kısıtlılık varsa hekim önce drenaj ve gerekirse antibiyotikle başlayıp kesin tedaviyi sonraya planlayabilir.
Diş apsesi yüzde şişlik yapar mı?
Evet, diş apsesi yanakta, çenede veya yüzde şişliğe yol açabilir. Şişlik genellikle enfeksiyonun dişin çevresinden yumuşak dokulara ilerlediğini gösterir ve diş hekiminin kısa sürede değerlendirmesini gerektirir. Şişlik hızla büyüyor, göze ya da boyna yayılıyor veya nefes alma ve yutkunmayı zorlaştırıyorsa 112’yi arayın ya da hastane acil servisine başvurun.
Kanal tedavisi yapılmış dişte apse olur mu?
Evet, kanal tedavisi görmüş bir dişte de apse gelişebilir. İlk tedavide temizlenemeyen dar ya da kıvrımlı kanallar, yeni bir çürük, gevşemiş veya sızdıran bir dolgu ya da kaplama ve dişte oluşan bir çatlak enfeksiyonun yeniden başlamasına neden olabilir. Bu durumda kanal tedavisinin yenilenmesi, kök ucu cerrahisi ya da çekim seçenekleri muayenede değerlendirilir.
