Sallanan Diş Kurtarılır mı? Nedenleri ve Tedavisi

Evet, birçok sallanan diş kurtarılabilir; yeter ki sallanmanın nedeni erken bulunsun ve tedavi edilsin. Yetişkinlerde en sık neden, diş eti hastalığına bağlı kemik kaybıdır. Kemik kaybı sınırlıysa diş eti tedavisi, sabitleme ve kapanış ayarıyla diş çoğu zaman korunabilir. Kayıp ileri düzeydeyse diş korunamayabilir ve çekim gerekebilir.

Yetişkinlerde diş neden sallanır?

Yetişkinlerde diş sallanmasının en sık nedeni periodontitistir; yani dişi yerinde tutan kemik ve bağ dokusunun diş eti hastalığı nedeniyle yıkılmasıdır. Destek azaldıkça diş yuvasında oynamaya başlar.

Süreç çoğu zaman tedavi edilmemiş diş eti iltihabı ile başlar. Diş taşı ve plak diş etinin altına ilerledikçe diş ile diş eti arasında derin bir boşluk (cep) oluşur ve kemik zamanla erir. Diğer nedenler şunlardır:

Travma: Düşme, darbe veya spor yaralanması bir ya da birkaç dişi gevşetebilir.
Diş sıkma ve gıcırdatma: Özellikle gece tekrarlayan aşırı kuvvet, dişin destek dokularını zorlar.
Kapanış bozukluğu: Bir dişin ısırırken diğerlerinden önce ve fazla yük alması sallanmayı artırabilir.
Apse veya kist: Kök ucunda ya da diş etinde gelişen enfeksiyon ve kistler çevredeki kemiği etkileyebilir.
Hamilelik: Hormon değişiklikleri destek dokuları geçici olarak gevşetebilir; bu durum çoğu zaman doğumdan sonra geriler.

Sallanan diş düşer mi?

Nedeni tedavi edilmeyen sallanan diş zamanla düşebilir veya çekilmesi gerekebilir. Diş eti hastalığı ilerledikçe kemik desteği azalır ve sallanma genellikle artar.

Sallanma çoğu zaman sessiz ilerler; belirgin ağrı olmayabilir. Bu yüzden “ağrımıyorsa bekleyebilirim” düşüncesi yanıltıcıdır. Evde yapılan gargaralar ve tuzlu su çalkalamaları rahatlatabilir ama dişi sıkılaştırmaz.

Diş sallanmasının dereceleri nelerdir?

Diş hekimleri sallanmayı genellikle Miller sınıflamasına göre 1–3 arası derecelendirir; derece yükseldikçe destek kaybı genellikle daha fazladır. Sağlıklı dişlerde de gözle fark edilmeyen çok hafif bir hareket bulunur; bunun ötesindeki sallanma için Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin diş hekimliği terminolojisinde kullanılan tanım şöyledir:

Derece 1: Dişin yana doğru 1 milimetreden az oynaması.
Derece 2: Dişin yana doğru 1 milimetre veya daha fazla oynaması; bastırıldığında yuvasına doğru hareket yoktur.
Derece 3: Yana doğru 1 milimetre veya daha fazla harekete ek olarak dişin bastırıldığında yuvasına doğru çökmesi (dikey hareket).

Derece tek başına dişin kaderini belirlemez. Kalan kemik miktarı, sallanmanın nedeni ve tedaviye yanıt birlikte değerlendirilir.

Sallanan diş muayenede nasıl değerlendirilir?

Sallanan dişin kurtarılıp kurtarılamayacağı ancak muayene ve röntgenle anlaşılır. Hekim önce dişin ne kadar oynadığına ve ısırırken nasıl yük aldığına bakar.

Ardından ince bir ölçüm aletiyle diş eti cepleri ölçülür. Sağlıklı diş etinde bu derinlik genellikle 1–3 milimetredir; daha derin cepler diş eti hastalığına işaret edebilir. Röntgen, kök çevresindeki kemiğin ne kadarının kaldığını ve apse ya da kist olup olmadığını gösterir. Bu değerlendirme, periodontolojinin temel konularından biridir.

Sallanan dişin kurtarılması neye bağlıdır?

Sallanan dişin korunma şansı en çok, kökü çevreleyen kemiğin ne kadarının kaldığına bağlıdır. Erken evrede başvuran hastada seçenekler genellikle daha fazladır. Hekimin değerlendirdiği başlıca etkenler şunlardır:

Kalan kemik miktarı ve kemik kaybının şekli.
Sallanmanın nedeni: iltihap, aşırı yük, travma veya enfeksiyon.
Sigara kullanımı ve diyabet gibi diş eti hastalığını ağırlaştırabilen durumlar.
Tedavi sonrasında evde ağız bakımının düzenli sürdürülmesi ve kontrollere gelinmesi.

Sallanan diş nasıl tedavi edilir?

Tedavi sallanmanın nedenine yöneliktir; nedeni ortadan kaldırılmadan yapılan sabitleme tek başına kalıcı fayda sağlamaz. Muayene sonucuna göre şu adımlardan biri ya da birkaçı planlanabilir.

Diş eti tedavisi

İlk adım genellikle diş taşı temizliği ve diş eti altındaki kök yüzeylerinin temizlenmesidir. İltihap azaldıkça bazı dişlerde sallanma belirgin şekilde azalabilir. Evde doğru fırçalama ve arayüz temizliği bu sürecin parçasıdır.

Cerrahi diş eti tedavisi

Cepler derin kalırsa diş eti açılarak kök yüzeyleri doğrudan temizlenebilir; bu işleme flap operasyonu denir. Uygun kemik kaybı tiplerinde aynı işlemde kemik grefti gibi destekleyici yöntemler de kullanılabilir.

Splint ile sabitleme

Splint, sallanan dişin komşu dişlere ince bir tel veya fiber şeritle yapıştırılmasıdır. Amaç çiğneme konforunu artırmak ve diş eti tedavisini kolaylaştırmaktır. Avrupa Periodontoloji Federasyonu’nun ileri diş eti hastalığı rehberi, aşırı sallanan dişlerde geçici splint ve sınırlı kapanış ayarının bu amaçla düşünülebileceğini; tedaviden sonra sallanma sürerse uzun süreli splintin de değerlendirilebileceğini belirtir. Splint diş eti hastalığını tedavi etmez, ona eşlik eder.

Kapanış ayarı ve gece plağı

Bir diş ısırırken fazla yük alıyorsa, temas noktaları çok az miktarda düzeltilerek yük dağıtılabilir. Gece sıkma ya da gıcırdatma varsa gece plağı dişleri bu kuvvetten korur.

Diş korunamazsa

Kemik desteği çok azalmışsa ya da tedaviye rağmen sallanma ve enfeksiyon sürüyorsa diş çekilebilir. Boşluk, kemik durumuna göre implant veya köprüyle tamamlanabilir. Çekimin gecikmesi çevredeki kemiğin daha fazla kaybına yol açabileceği için bu karar zamanında verilmelidir.

Sallanan diş için evde nelerden kaçınmalı?

Muayeneye kadar sallanan dişi korumak, hasarın artmasını önler. Bu dönemde şunlardan kaçının:

Dişi parmak veya dille sürekli oynatmak, ne kadar sallandığını kontrol etmek.
O tarafla sert, yapışkan veya kabuklu yiyecekleri ısırmak.
Dişi kendiniz çekmeye çalışmak.
Ağrı ya da şişlik olduğunda hekime danışmadan rastgele ilaç kullanmak.
Fırçalamayı bırakmak; bölgeyi yumuşak fırçayla nazikçe temizlemeye devam edin.

Ne zaman diş hekimine başvurulmalı?

Yetişkinlikte fark edilen her sallanan diş için gecikmeden diş hekimine başvurulmalıdır. Aşağıdaki durumlarda bekletmeyin:

Bir darbe veya düşme sonrası diş sallandıysa ya da yeri değiştiyse.
Sallanan dişin çevresinde şişlik, irin veya kötü tat varsa.
Sallanmayla birlikte diş eti kanaması, kızarıklık ya da diş eti çekilmesi varsa.
Birden fazla dişte sallanma veya dişler arasında yeni boşluklar oluşuyorsa.
Isırırken dişlerin eskisi gibi kapanmadığını hissediyorsanız.

Yüzde hızla yayılan şişlik, ateş, yutma ya da nefes almada güçlük varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Kadıköy’deki Özel Sanita Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nde sallanan diş, muayene ve röntgenle değerlendirilir; randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Çocuklarda süt dişinin sallanması normal mi?

Evet, çocuklarda süt dişinin sallanması çoğu zaman doğaldır; altından gelen kalıcı diş, süt dişinin kökünü eriterek onu gevşetir. Bu değişim genellikle 6 yaş civarında başlar. Süt dişi beklenenden çok erken sallanıyorsa ya da darbe sonrası sallandıysa çocuk diş hekimine gösterilmelidir. Bu yazıdaki bilgiler yetişkinlerdeki kalıcı dişler içindir.

Sık Sorulan Sorular

Sallanan diş tekrar sıkılaşır mı?

Bazı durumlarda evet; sallanmanın nedeni tedavi edildiğinde diş yeniden daha sağlam hale gelebilir. Özellikle iltihap veya aşırı yük kaynaklı sallanmada diş eti tedavisi ve kapanış ayarından sonra hareket azalabilir. Kemik kaybı ileri düzeydeyse diş tamamen sıkılaşmayabilir. Evde yapılan gargaralar dişi sıkılaştırmaz; bu nedenle önce sallanmanın nedeninin muayenede bulunması gerekir.

Splint sallanan dişi kalıcı olarak kurtarır mı?

Hayır, splint tek başına dişi kurtarmaz; dişi komşularına bağlayarak hareketi azaltır ve çiğnemeyi kolaylaştırır. Dişin uzun vadede korunması, sallanmaya yol açan diş eti hastalığının veya aşırı yükün tedavi edilmesine bağlıdır. Splint bu tedaviye destek olarak kullanılır ve düzenli kontrol gerektirir.

Diş gıcırdatma diş sallanmasına neden olur mu?

Evet, uzun süreli diş sıkma ve gıcırdatma dişlerde sallanmaya yol açabilir. Tekrarlayan aşırı kuvvet, dişi yuvasında tutan dokuları zorlar. Diş eti hastalığı da varsa etki artabilir. Gece plağı ve gerekirse kapanış ayarı dişleri bu yükten korumaya yardımcı olur. Sabahları çene yorgunluğu veya dişlerde aşınma fark ediyorsanız bunu muayenede belirtin.

Hamilelikte dişlerin sallanması normal mi?

Hamilelikte hormon değişiklikleri dişlerde hafif ve geçici bir sallanmaya neden olabilir; bu durum çoğu zaman doğumdan sonra geriler. Yine de hamilelikte diş eti iltihabı sıklaşabildiği için sallanma fark edildiğinde diş hekimine başvurmak ve hamile olduğunuzu belirtmek gerekir. Diş eti tedavisi hamilelikte de hekim değerlendirmesiyle planlanabilir.

Kaybedilen diş kemiği geri gelir mi?

Diş eti hastalığıyla kaybedilen kemik çoğu zaman kendiliğinden geri gelmez. Bazı kemik kaybı tiplerinde cerrahi diş eti tedavisi sırasında kemik grefti gibi yöntemlerle destek kısmen yeniden kazanılabilir. Bunun mümkün olup olmadığı röntgen ve muayeneyle belirlenir. Asıl hedef, iltihabı durdurarak kalan kemiğin korunmasıdır.

Sallanan diş ne zaman çekilir?

Sallanan diş, kemik desteği dişi taşıyamayacak kadar azaldığında veya tedaviye rağmen enfeksiyon ve sallanma sürdüğünde çekilir. Bu karar muayene ve röntgen bulgularına göre verilir. Çekim sonrasında boşluk, kemik durumuna ve komşu dişlerin sağlığına göre implant ya da köprüyle tamamlanabilir. Çekimi geciktirmek, implant için gereken kemiğin de azalmasına yol açabilir.

İstanbul | Kadıköy

Yardım?

Randevu için arayınız

Sallanan Diş Kurtarılır mı?

Yetişkinlerde diş neden sallanır?

Sallanan diş düşer mi?

Diş sallanmasının dereceleri nelerdir?

Sallanan diş muayenede nasıl değerlendirilir?

Sallanan dişin kurtarılması neye bağlıdır?