Diş arası açıklığı (diastema), aralığın genişliğine ve nedenine göre bonding (estetik dolgu), lamine kaplama ya da diş teli veya şeffaf plakla dişlerin yaklaştırılmasıyla kapatılır. Aralık diş eti hastalığından ya da eksik bir dişten kaynaklanıyorsa önce bu sorun tedavi edilir. Hangi yöntemin uygun olduğu muayenede belirlenir.
Diş arası açıklığı (diastema) nedir?
Diş arası açıklığı, iki diş arasında normalden fazla boşluk bulunmasıdır; tıptaki adı diastema, halk arasındaki adı ayrık diştir. En sık üst ön iki diş arasında görülür, ancak ağzın herhangi bir yerinde, tek bir aralık ya da birkaç küçük boşluk şeklinde ortaya çıkabilir.
Her yaşta görülebilir ve bazı ailelerde daha sık rastlanır. Dişler ve diş etleri sağlıklıysa aralık çoğu zaman bir sağlık sorunu yaratmaz; kapatılması kişinin estetik tercihidir. Aralığın yeni açılması veya büyümesi ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur.
Dişlerin arası neden açılır?
Diş arası açıklığının tek bir nedeni yoktur; doğru tedaviyi seçmek için önce aralığın neden oluştuğunu bilmek gerekir. Başlıca nedenler şunlardır:
- Diş ve çene boyutu uyumsuzluğu: Dişler çeneye göre küçük kaldığında aralarında boşluk oluşur. Yan kesici dişlerin doğuştan küçük ya da sivri olması sık görülen bir örnektir.
- Eksik diş: Doğuştan olmayan ya da çekilmiş bir dişin yerindeki boşluk, zamanla komşu dişlerin kaymasıyla başka aralıklara da yol açabilir.
- Kalın dudak bağı (frenulum): Üst dudağı diş etine bağlayan doku kalın ve aşağıda yerleşmişse ön iki dişin birbirine yaklaşmasını engelleyebilir.
- Dil ve ağız alışkanlıkları: Yutkunurken dili ön dişlere bastırmak ya da çocuklukta uzun süre parmak emmek, dişleri öne ve yana doğru itebilir.
- Diş eti hastalığı: İlerlemiş diş eti hastalığında dişi taşıyan kemik azalır; dişler sallanabilir ve aralarında yeni boşluklar açılabilir.
- Fazla (artık) diş: Özellikle çocuklarda, ön dişlerin arasında gömülü kalan fazla bir diş aralığın kapanmasını engelleyebilir; bu durum röntgenle görülür.
Yetişkinlikte giderek genişleyen bir aralık, diş eti sağlığının kontrol edilmesi gerektiğini gösterebilir. Diş eti hastalığının belirtileri ve tedavisi hakkında diş eti iltihabı nedir yazımızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Çocuklarda diş arası açıklığı kendiliğinden kapanır mı?
Çoğu zaman evet. Süt dişlerinden kalıcı dişlere geçiş döneminde üst ön dişler arasında aralık görülmesi normal gelişimin bir parçasıdır ve bu aralık çoğu çocukta köpek dişleri sürdükçe kendiliğinden kapanır.
Bu nedenle bu dönemde aralığı kapatmaya yönelik bir işlem, genellikle köpek dişleri tamamen sürene kadar ertelenir. Literatürde, derin kapanış yoksa yaklaşık 2 milimetre ve altındaki aralıkların çoğunlukla kendiliğinden kapandığı bildirilmektedir. Yine de daha geniş bir aralık, parmak emme alışkanlığı ya da fazla diş şüphesi varsa çocuğun diş hekimince izlenmesi gerekir.
Diş arası açıklığı hangi yöntemlerle kapatılır?
Diş arası açıklığı, dişlerin şekli değiştirilerek (bonding veya lamine) ya da dişlerin yeri değiştirilerek (diş teli veya şeffaf plak) kapatılır. Bazı durumlarda iki yaklaşım birlikte planlanır.
Bonding (estetik dolgu)
Bonding, diş renginde kompozit malzemenin aralığa komşu dişlerin yan yüzlerine eklenip ağız içinde şekillendirilmesidir. Çoğu zaman dişte aşındırma gerektirmez ve tek seansta tamamlanır. Küçük ve orta genişlikteki aralıklar için sık tercih edilen, gerektiğinde geri alınabilen bir yöntemdir. Ayrıntılar bonding uygulaması sayfamızda yer alıyor.
Lamine kaplama
Lamine, dişin ön yüzüne yapıştırılan ince seramik yapraklardır. Aralıkla birlikte dişlerde renk, boy veya biçim sorunu da varsa, gülüşü bütün olarak düzenlemek için değerlendirilebilir. Çoğu durumda dişin ön yüzünden ince bir mine tabakası inceltildiği için geri dönüşü olmayan bir tercihtir. Kimlere uygun olduğu lamine diş kaplama sayfamızda anlatılıyor.
Diş teli ve şeffaf plak
Ortodontik tedavide dişlerin kendisi hareket ettirilerek aralık kapatılır; dişlerin şekli değişmez. Birden fazla aralık varsa, aralık geniş ise ya da boşluk kapanış bozukluğuyla birlikte görülüyorsa bu yöntem öne çıkar. Hafif ve orta düzeydeki aralıklarda şeffaf plak tedavisi uygun olabilir; daha karmaşık durumlarda ortodonti kapsamında sabit diş teli planlanabilir.
Önce nedenin tedavisi gerektiğinde
Aralık eksik bir dişten kaynaklanıyorsa boşluk implant ya da köprüyle tamamlanır. Diş eti hastalığına bağlıysa önce diş eti tedavisi yapılır; hastalık kontrol altına alınmadan yapılan estetik kapatma kalıcı olmayabilir. Dudak bağı aralığın açık kalmasına neden oluyorsa, ortodontik tedaviyle birlikte bu dokunun küçük bir cerrahi işlemle gevşetilmesi gündeme gelebilir.
Bonding mi, lamine mi, şeffaf plak mı?
Seçimi belirleyen en önemli etkenler aralığın genişliği, kaç dişte aralık bulunduğu, dişlerin biçimi ve kapanıştır. Muayenede değerlendirilen genel çerçeve şöyledir:
- Ön dişler arasında tek, küçük bir aralık; dişlerin dizilimi ve kapanışı düzgün: Çoğu zaman bonding yeterli olur.
- Aralığa ek olarak dişlerde renk, boy veya biçim sorunu: Lamine kaplama değerlendirilebilir.
- Birden fazla aralık, geniş aralık ya da dişlerin öne doğru yelpazelenmesi: Dişleri yaklaştırmak için şeffaf plak veya diş teli öne çıkar.
- Yan dişlerin doğuştan küçük olması nedeniyle oluşan aralıklar: Önce ortodontiyle boşluklar dengelenip ardından küçük dişler bonding veya laminelerle boyutlandırılabilir.
- Eksik diş ya da diş eti hastalığına bağlı aralık: Önce bu nedenin tedavisi planlanır.
Diş arası açıklığı tel olmadan kapanır mı?
Evet, aralık küçükse ve dişlerin dizilimi düzgünse bonding veya lamineyle tel kullanmadan kapatılabilir. Bu yöntemlerde dişler yerinden oynatılmaz; aralığa komşu dişler biraz genişletilerek boşluk doldurulur.
Aralık genişledikçe bu yaklaşımın sınırı ortaya çıkar. Geniş bir boşluğu yalnız malzeme ekleyerek kapatmak, dişlerin komşularına göre fazla geniş ve orantısız görünmesine yol açabilir. Bu durumda dişleri önce birbirine yaklaştırmak, gerekirse kalan küçük farkı bonding ile tamamlamak daha doğal bir sonuç verebilir.
Kapatılan aralık tekrar açılır mı?
Ortodontiyle kapatılan aralıklar, özellikle üst ön iki diş arasındaki aralık, pekiştirme yapılmazsa yeniden açılma eğilimi gösterebilir. Bu yüzden tedavi bitiminde genellikle ön dişlerin iç yüzüne ince bir sabit tel yapıştırılır; bazı durumlarda geceleri takılan şeffaf bir pekiştirme plağı da kullanılabilir.
Çalışmalarda, tedavi öncesi aralığın geniş olmasının yeniden açılma riskiyle ilişkili olduğu bildirilmiştir. Dili dişlere bastırma gibi neden olan alışkanlık devam ediyorsa da aralık geri gelebilir. Bonding veya lamineyle kapatılan aralıkta ise boşluk malzemeyle doldurulduğu için aynı şekilde açılmaz; ancak malzemede zamanla kırılma veya renklenme olabilir ve aralığın asıl nedeni diş eti hastalığıysa hastalık ilerlemeye devam edebilir.
Ne zaman diş hekimine başvurulmalı?
Diş arası açıklığı çoğu zaman acil bir durum değildir, ancak aşağıdaki durumlarda muayeneyi ertelememek gerekir:
- Daha önce olmayan bir aralığın açılması ya da mevcut aralığın genişlemesi
- Aralıkla birlikte diş etinde kanama, şişlik veya kızarıklık
- Dişlerde sallanma ya da ısırırken dişlerin yer değiştirdiği hissi
- Aralığa sürekli yiyecek takılması ve bu bölgede ağrı
- Kalıcı dişleri sürmüş bir çocukta aralığın kapanmaması ya da genişlemesi
Kadıköy’deki Özel Sanita Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nde diş arası açıklığının nedeni ve size uygun kapatma seçenekleri muayenede değerlendirilir. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Diş arasındaki boşluk sağlığa zarar verir mi?
Çoğu durumda hayır; dişler ve diş etleri sağlıklıysa diş arası açıklığı tek başına bir hastalık değildir ve kapatılması genellikle estetik bir tercihtir. Ancak boşluğa yiyecek takılıyorsa, diş eti sık sık kanıyorsa ya da aralık zamanla genişliyorsa durum farklıdır. Bu belirtiler diş eti hastalığına veya kapanış sorununa işaret edebilir ve muayenede değerlendirilmelidir.
Yetişkinlikte diş aralarım açılmaya başladı, neden olur?
Yetişkinlikte yeni açılan ya da giderek genişleyen bir aralık, diş eti hastalığına bağlı kemik kaybının işareti olabilir; bu, sık nedenlerinden biridir. Dili ön dişlere bastırma alışkanlığı, eksik bir dişin ardından komşu dişlerin kayması ve kapanıştaki değişiklikler de dişlerin aralanmasına yol açabilir. Bu durumda aralığı hemen kapatmak yerine önce nedenin bulunması gerekir.
Diş arası açıklığı evde lastikle kapatılabilir mi?
Hayır, bu önerilmez. İnternette görülen lastik, ip veya benzeri aparatlarla dişleri oynatmaya çalışmak, lastiğin diş etinin altına kaymasına ve dişi taşıyan dokuların zarar görmesine yol açabilir. Bu tür hasar dışarıdan fark edilmeden ilerleyebilir ve dişin kaybına kadar gidebilir. Dişlerin yerinin değiştirilmesi, diş hekimi kontrolünde planlanması gereken bir tedavidir.
Sadece iki ön diş arasındaki boşluğa bonding yapılabilir mi?
Evet, yalnız iki ön diş arasındaki küçük bir boşluk çoğu zaman bu iki dişin yan yüzlerine kompozit eklenerek kapatılabilir. Boşluk genişse, iki dişe eklenen malzeme dişleri komşularına göre fazla geniş gösterebilir. Böyle durumlarda kompozitin daha fazla dişe paylaştırılması ya da önce dişlerin hafifçe yaklaştırılması değerlendirilebilir.
Diş arası açıklığı kapatmak kaç seans sürer?
Süre seçilen yönteme göre değişir. Bonding çoğu zaman tek seansta tamamlanır; lamine kaplama genellikle ölçü ve laboratuvar aşaması nedeniyle birkaç seans gerektirir. Diş teli veya şeffaf plakla dişlerin yaklaştırılması ise aylar sürer ve ardından pekiştirme dönemi gelir. Diş eti tedavisi gerekiyorsa estetik işlem bu tedavi tamamlandıktan sonra planlanır.
Diş arası açıklığı için hangi doktora gidilir?
İlk adım bir diş hekimi muayenesidir. Diş hekimi aralığın nedenini, diş etlerinin durumunu ve kapanışı değerlendirir; gerekirse röntgen ister. Dişlerin yer değiştirmesi gerekiyorsa ortodonti, diş eti hastalığı varsa periodontoloji alanında tedavi planlanır. Estetik kapatma ise genellikle bu adımlardan sonra ya da onlarla birlikte ele alınır.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic – Diastema (Gap Between Teeth). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/23477-diastema
- American Association of Orthodontists – Teeth Spacing: Causes, Concerns, and Treatment Options. https://aaoinfo.org/whats-trending/teeth-spacing-causes-treatment-options/
- Huang WJ, Creath CJ. The midline diastema: a review of its etiology and treatment. Pediatr Dent. 1995;17(3):171–179. https://www.aapd.org/globalassets/media/publications/archives/huang-17-03.pdf
- Morais JF, Freitas MR, Freitas KMS, Janson G, Castello Branco N. Postretention stability after orthodontic closure of maxillary interincisor diastemas. J Appl Oral Sci. 2014;22(5). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4245753/
- Dianiskova S, Calzolari C, Migliorati M, et al. Tooth loss caused by displaced elastic during simple preprosthetic orthodontic treatment. World J Clin Cases. 2016;4(9):285–289. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5018627/
- Hulac S. Cosmetic Treatment for Large or Multiple Diastemas. Inside Dentistry. 2023;19(1):38. https://insidedentistry.net/2023/01/cosmetic-treatment-for-large-or-multiple-diastemas
